Yazar : Doç. Dr. Uğur Korkmaz
Uzmanlık : Gastroenteroloji
Yazar'ın Makale Sayısı: 2
Tarih : 25.12.2018



ERCP Nedir ve Nasıl Yapılır?

Özel Adatıp İstanbul Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Uğur Korkmaz, tedavisi ameliyatla daha zor ve sıkıntılı gerçekleşecek hastalıkların ( safra yolu tıkanıklığı, taş, vb.) endoskopik yöntem ile kolay ve konforlu bir şekilde tedavi edilmesini mümkün kılan ERCP ile ilgili tüm merak edilen soruları cevaplandırdı. 

ERCP Nedir?

Yandan görüşlü endoskopi cihazı ile safra yollarına ve pankreas yollarına ait hastalıkların tanısının konması ve gerektiğinde tedavisinin yapılması amacıyla yapılan işlemin adıdır. Safra yolları karaciğerden köken alır. Üretilen safra kanallar aracılığı ile ince bağırsağa iletilir. Safra yollarının ince bağırsağa açıldığı noktadan hemen az önce pankreas yoluyla birleşir. İki kanal ortak bir ağızdan ince bağırsağa akar. Bu ortaklıktan dolayı safra kanalında oluşan bir hastalık pankreası, pankreas kanalında oluşan bir rahatsızlık safra yollarını etkileyebilmektedir.

ERCP hangi hastalıklar için uygulanır?

• Safra kesesinde ve safra yollarında oluşan, safra taşlarının safra kanallarına düşmesiyle oluşan tıkanma sarılığı durumlarında ERCP, bu taşları göstermede ve kanaldan çıkarma ve kanalı temizleme işleminde ilk tercihtir.

• Safra yolunun iyi huylu veya kötü huylu hastalıklara bağlı olarak gelişen darlıklarında da bu darlığın balon dilatasyonu ve ardından stent uygulamaları ile genişletilmesi ve safra akışını sağlanmasında kullanılır.

• Safra yolu tümörleri şüphesinde endoskopi fırça ile sitolojik inceleme ve örnek alma işlemleri ERCP ile yapılabilmektedir.

• Safra kesesi operasyonu sonrasında geride kalan kısa safra kesesi yolunun kaçak yapması ve sızdırması durumunda, safra yolundaki basıncın azaltılarak kaçağın iyileşmesi, ERCP ile papillotomi yapılarak sağlanır. Papillotomi safra yollarının ince bağırsağa açıldığı büzgeçli ağızın ERCP yoluyla koter ile kesi yapılarak genişletilmesi işlemidir.

• Pankreas kanalındaki darlıklara stent uygulanmasında ERCP kullanılır. Kronik pankreatit hastalığında görülebilen pankreas kanalındaki taşların çıkarılması, pankreas başı kanserlerinde oluşan tıkanma sarılığının stent konularak giderilmesi sağlanır.

ERCP nasıl uygulanır?

Bu işlem için yaklaşık sekiz saatlik açlık gereklidir. 8 saat süresince beslenmeyen hasta, sol yan ve sol el arkada kalacak şekilde yarı yüzün kapak pozisyonda yatırılır. Sedoanaljezi ile hasta uyutulduktan sonra, yan görüşlü endoskopi cihazı ile mideden sonraki 15 santimetrelik mesafede duodenumun 2. kısmındaki safra ana kanalı ve pankreas kanalının birleştikten sonra ince bağırsağa açıldığı "papilla" denen anatomik yapıya ulaşılır. Endoskopi cihazı içindeki kanaldan geçirilen kılavuz tel ve papillotomi denen ucunda elektik sekiz uygulayabilen, gevşetip gerilebilen bir teli bulunan cihazla ana safra yolu kanule edilir. Kateter içerisinden verilen kontrast madde sayesinde röntgen cihazıyla safra yolları görüntülenir. Burada var olan  taşlar ve darlıklar açıkça görülür.  İnce bağırsağa açılan ağız kısmına papillotomi cihazıyla 8-10 mm civarında testi uygulanır. Bu şekilde var olan taşların çıkarılması kolaylaşmış olmaktadır. Daha sonra endoskopi kanalı içinden gönderilen balon veya basket kateterler sayesinde kanaldaki taşlar temizlenebilmektedir.

ERCP’nin avantajları nelerdir?

Doğal yollar kullanılarak yapılıyor olması, enfeksiyon ve kolanjit (safra yolları kanıtları sonunda bölgenin hayati enfeksiyon kapması) riskini azaltmaktadır.

Genel anestezi yerine sedoanaljezi dediğimiz basit uyutma ile yapılabilmektedir.

ERCP sonrasında hastalık nükseder mi?

Safra yollarından taşların alınması sırasında yolların çıkış ağzı genişletildiği için tekrar taş oluşma riski oldukça  düşüktür. Darlıkların genişletmesi için uygulanan plastik stentlerde plastik stent sayısı iki veya üçün üzerinde olduğu takdirde stentin tıkanma riski düşüktür. Ancak tek stentlerin genelde üç ay içerisinde değiştirmesi gerekebilir. Metalik stentlerin çapları daha geniş ölçülere ulaştığı için tıkanma riskleri plastik stentlere göre daha düşüktür.

Bu uygulama için genel olarak hekimlerin ve hastaların dikkat etmesi gereken noktalar nelerdir?

ERCP işlemenin  %1 - 5 oranında kanama veya pankreatit riski olduğu bilinmeli, işlem gerçek endikasyonu konulduktan sonra yapılmalıdır. Yani ERCP mutlak yapılması gerekmiyorsa bu komplikasyonlardan uzak durmak için gereksiz işlem yapılmamalıdır. Öte yandan tıkanma sarılığında ERCP yarı acil bir durumdur. Özellikle ateş ve titreme gelişen hastalarda  kolanjit başlamış demektir. Bu durumda ERCP işleminin geciktirilmesi saat başına hastada ölümcül bir sepsis (bakterilerin safra yolundan kana karışarak hastalarda sepsis denilen çoklu organ yetmezliğine doğru ilerlemesi) kaçınılmaz hale gelebilir. Bu hastaların acil olarak safra akışkanlığının ERCP ile sağlanması gerekmektedir.


Doç. Dr. Uğur Korkmaz Diğer Makaleleri

Kolon Polipleri Takip ve Tedavisi